{"id":19990,"date":"2021-04-20T08:40:39","date_gmt":"2021-04-20T06:40:39","guid":{"rendered":"https:\/\/homebook.click\/blog\/?p=19990"},"modified":"2023-05-24T09:59:55","modified_gmt":"2023-05-24T07:59:55","slug":"programy-szachowe-madrzejsze-od-czlowieka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/homebook.click\/blog\/programy-szachowe-madrzejsze-od-czlowieka\/","title":{"rendered":"Programy szachowe “m\u0105drzejsze” od cz\u0142owieka"},"content":{"rendered":"Czas czytania:<\/span> 9<\/span> min.<\/span><\/span>\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Filadelfia w USA, stan Pensylwania, rok 1997. \u015awiat z niedowierzaniem patrzy, jak arcymistrz Garry Kasparov, prawdopodobnie najlepszy szachista w historii, po pierwszych zwyci\u0119stwach przegrywa kolejne mecze z komputerem IBM Deep Blue. Rozpoczyna si\u0119 era silnik\u00f3w szachowych, kt\u00f3ra na zawsze zmienia obraz tej wspania\u0142ej gry.<\/b><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Na pocz\u0105tek rozr\u00f3\u017cnienie – trudno zdefiniowa\u0107 m\u0105dro\u015b\u0107. Powszechnie postrzegana jest jako umiej\u0119tno\u015b\u0107 podejmowania uzasadnionych decyzji \u017cyciowych na podstawie posiadanej wiedzy i do\u015bwiadczenia. Wcale nie \u0142atwiej jest z inteligencj\u0105 – wed\u0142ug wielu “by\u0107 inteligentnym” to pustos\u0142owie, inni poszukuj\u0105 bezpiecznych definicji w rozr\u00f3\u017cnieniu rodzaj\u00f3w inteligencji. Je\u017celi mamy si\u0119 dzi\u015b zajmowa\u0107 inteligencj\u0105, to zdecydowanie w uj\u0119ciu matematyczno-logicznym. To w\u0142a\u015bnie na takiej bieg\u0142o\u015bci opiera si\u0119 gra wszechczas\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 s\u0105 szachy. Gra zreszt\u0105 nieobca wielu programistom.\u00a0<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"Szachy\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\"Jedyny spos\u00f3b, by zm\u0105drze\u0107, to gra\u0107 z m\u0105drzejszym przeciwnikiem.\"
Jason Statham, cytat z fikcyjnej ksi\u0105\u017cki \"Fundamentals of Chess 1883\"<\/i>, kadr z filmu Revolver<\/i> (2005)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Minimax <\/b>(czasami minmax), czyli metoda minimalizowania maksymalnych mo\u017cliwych strat albo alternatywnie maksymalizacja minimalnego zysku (maximin), to jedna z podwalin przewidywania w szachach i punkt wyj\u015bcia do konstruowania coraz to lepszych algorytm\u00f3w graj\u0105cych. Wywodzi si\u0119 to z teorii gry o sumie zerowej i obejmuje dwie “organizacje” ruch\u00f3w: zar\u00f3wno t\u0119, w kt\u00f3rej gracze wykonuj\u0105 ruchy naprzemiennie, jak i t\u0119, gdzie ruchy wykonuje si\u0119 jednocze\u015bnie. Przyjrzyjmy si\u0119 dzisiaj temu, jak z podejmowaniem decyzji w obliczu niepewno\u015bci radz\u0105 sobie ludzie, a jak komputery. Ile “inteligencji” jako ich tw\u00f3rcy zdo\u0142ali\u015bmy im dotychczas przekaza\u0107?<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Pi\u0119kno szach\u00f3w<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Ca\u0142y \u015bwiat s\u0142ysza\u0142 o szachach. S\u0105 jak Coca-Cola. Wed\u0142ug informacji z 2020 roku na portalu chess.com w szachy gra regularnie ponad 600 milion\u00f3w doros\u0142ych. Liczba por\u00f3wnywalna do regularnych u\u017cytkownik\u00f3w portalu Facebook. Wed\u0142ug The Encyclopedia of Chess Variants<\/i> z <\/i>2007 roku\u00a0istnieje ponad 2000 wariant\u00f3w gry.\u00a0Us\u0142yszeli\u015bmy kiedy\u015b, \u017ce gry takie jak szachy, poker czy bryd\u017c r\u00f3\u017cni od nowoczesnych gier planszowych, karcianych czy bitewniak\u00f3w wa\u017cna sprawa – ta druga grupa to nie s\u0105 gry, w kt\u00f3re b\u0119dziecie grali przez nast\u0119pne 50 lat swojego \u017cycia. Co\u015b w tym jest.\u00a0<\/span><\/p>

Szachy to rekreacyjna i konkurencyjna gra planszowa rozgrywana pomi\u0119dzy dwoma graczami. Czasami nazywana jest szachami zachodnimi lub mi\u0119dzynarodowymi, aby odr\u00f3\u017cni\u0107 j\u0105 od pokrewnych gier, takich jak xiangqi. Obecnie rozgrywana forma szach\u00f3w pojawi\u0142a si\u0119 w po\u0142udniowej Europie w drugiej po\u0142owie XV wieku po wyewoluowaniu z podobnych, znacznie starszych gier pochodzenia indyjskiego i perskiego. Obecnie szachy s\u0105 jedn\u0105 z najpopularniejszych gier na \u015bwiecie, w kt\u00f3r\u0105 graj\u0105 miliony – w domach, w klubach, online, korespondencyjnie i na turniejach.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"M\u0119\u017cczyzna\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Gracz xiangqi w tradycyjnym stroju<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"Starochi\u0144skie\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Plansza i bierki do starochi\u0144skich szach\u00f3w go<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

To przede wszystkim\u00a0abstrakcyjna gra strategiczna, kt\u00f3ra nie zawiera \u017cadnych ukrytych informacji. Nie ma tu elementu zagadki, nie ma elementu szcz\u0119\u015bcia albo pecha, czyli losowo\u015bci – s\u0105 tylko czyste umiej\u0119tno\u015bci logicznego my\u015blenia. Na pocz\u0105tku ka\u017cdy z graczy, czyli jeden kontroluj\u0105cy bia\u0142e, a drugi czarne figury, kontroluje szesna\u015bcie bierek. To figury i piony: jeden kr\u00f3l, jedna kr\u00f3lowa (hetman), dwie wie\u017ce,\u00a0dwa go\u0144ce (laufer, feuda\u0142, biskup),\u00a0<\/span>dwa skoczki (ko\u0144, rycerz) i osiem pion\u00f3w. Jest tu te\u017c pewne pi\u0119kne przes\u0142anie: pion, kt\u00f3ry przemaszeruje ca\u0142\u0105 szachownic\u0119 i osi\u0105gnie ostatni\u0105 lini\u0119, staje si\u0119 hetmanem\/kr\u00f3low\u0105 lub dowoln\u0105, wybran\u0105 przez gracza figur\u0105.\u00a0<\/span><\/p>

Celem gry jest zaszachowanie i w konsekwencji zamatowanie kr\u00f3la przeciwnika. Mat to sytuacja, w kt\u00f3rej kr\u00f3l jest natychmiast atakowany (kr\u00f3l jest w “szachu”) i nie ma sposobu, aby usun\u0105\u0107 go z atakowanego pola w nast\u0119pnym ruchu. Istnieje r\u00f3wnie\u017c kilka sposob\u00f3w na zako\u0144czenie gry remisem. To w\u0142a\u015bnie te ch\u0142odno przewidywalne cechy sprawiaj\u0105, \u017ce szachy s\u0105 idealn\u0105 przestrzeni\u0105 do testowania algorytmiki.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Trudno\u015b\u0107 gry? Szachy s\u0105 tak naprawd\u0119 dla ka\u017cdego<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

By\u0107 mo\u017ce powinni\u015bmy powiedzie\u0107 raczej: z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 gry<\/em>. Trudny do pokonania mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 przeciwnik, poniewa\u017c zasady gry w szachy wcale trudne do poj\u0119cia nie s\u0105. Istnieje jednak znaczne rozr\u00f3\u017cnienie pomi\u0119dzy znaniem regu\u0142 rz\u0105dz\u0105cych gr\u0105 w szachy, a graniem w szachy po prostu… dobrze. Tak jak w grze z elementem losowym i strategicznym pokerzysta Texas Hold’em oblicza prawdopodobie\u0144stwo na to, czy na stole pojawi si\u0119 brakuj\u0105ca do uk\u0142adu karta, tak szachista nie jest w stanie rozpatrzy\u0107 wszystkich mo\u017cliwych wariant\u00f3w partii szachowej od jej pocz\u0105tku do ko\u0144ca. Ale pr\u00f3bowa\u0107 powinien.\u00a0<\/p>

Poni\u017cej mo\u017cliwa ilo\u015b\u0107 kontynuacji ruch\u00f3w, kt\u00f3ra da nam pogl\u0105d na wielko\u015bci, na jakich tu operujemy:<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\u265e\u265e\u265e po 3 posuni\u0119ciach (ostatnie posuni\u0119cie bia\u0142ych)\u00a0<\/p>

\u265e\u265e\u265e<\/span>\u265e\u00a0<\/span>po 4 posuni\u0119ciach (ostatnie posuni\u0119cie czarnych)<\/span><\/p>

\u265e\u265e\u265e<\/span>\u265e<\/span>\u265e\u00a0<\/span>po 5 posuni\u0119ciach (ostatnie posuni\u0119cie bia\u0142ych)<\/span><\/p>

\u265e\u265e\u265e<\/span>\u265e\u265e\u265e\u00a0<\/span>po 6 posuni\u0119ciach (ostatnie posuni\u0119cie czarnych)<\/span><\/p>

\u265e\u265e\u265e<\/span>\u265e\u265e\u265e<\/span>\u265e\u00a0<\/span>po 7 posuni\u0119ciach (ostatnie posuni\u0119cie bia\u0142ych)<\/span><\/p>

\u265e\u265e\u265e<\/span>\u265e\u265e\u265e<\/span>\u265e\u265e\u00a0<\/span>po 8 posuni\u0119ciach (ostatnie posuni\u0119cie czarnych)<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

8902<\/p>

197 281<\/p>

4 865 609<\/p>

119 060 324<\/p>

3 195 901 860<\/p>

84 998 978 956<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Przyprawia o zawr\u00f3t g\u0142owy, prawda?\u00a0Po tym jak ka\u017cdy z graczy poruszy\u0142 si\u0119 5 razy, istnieje 69 352 859 712 417 mo\u017cliwych gier, kt\u00f3re mog\u0142y (mog\u0142yby?) zosta\u0107 rozegrane. Bior\u0105c pod uwag\u0119 obliczenia ameryka\u0144skiego matematyka Claude’a Shannona, to je\u015bli przeanalizuje si\u0119 szachy pod k\u0105tem liczby “sensownych” partii, kt\u00f3re mo\u017cna rozegra\u0107 (nie licz\u0105c niedorzecznych, ewidentnie przegrywaj\u0105cych gr\u0119 ruch\u00f3w, np. ruchu kr\u00f3low\u0105, kt\u00f3ra zostaje zbita za piona bez rekompensaty), wynik jest bliski ok. 10^40 partiom. Szacunek ten opiera si\u0119 na mo\u017cliwo\u015bci wyboru oko\u0142o trzech sensownych ruch\u00f3w i d\u0142ugo\u015bci gry wynosz\u0105cej 80 ruch\u00f3w. C\u00f3\u017c, ponad 1000 gier i miliardowe warto\u015bci z powy\u017cszego zestawienia – reszt\u0119 liczenia pozostawiamy Wam.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Szachy komputerowe<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Szachy komputerowe obejmuj\u0105 zar\u00f3wno sprz\u0119t, czyli specjalne przeznaczone do nich komputery, jak i szachowe boty – oprogramowanie umo\u017cliwiaj\u0105ce gr\u0119. Szachy komputerowe daj\u0105 graczom mo\u017cliwo\u015b\u0107 \u0107wiczenia nawet przy braku ludzkich przeciwnik\u00f3w, a tak\u017ce zapewniaj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 analizy, rozrywki i treningu. Jest te\u017c w graniu z komputerem co\u015b uspokajaj\u0105cego – niekt\u00f3rzy wol\u0105 to od gry z ludzkim przeciwnikiem, przed kt\u00f3rym mo\u017cna si\u0119 zwyczajnie zb\u0142a\u017ani\u0107. Oczywi\u015bcie nie powinno to nikogo hamowa\u0107, ale te\u017c nie nale\u017cy dawa\u0107 pocz\u0105tkuj\u0105cym “fory” – w ko\u0144cu komputer nikomu jej nie daje.\u00a0<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"Garry\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Garry Kasparov<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Pierwsze maszyny z lat 50. z ery komputer\u00f3w lampowych gra\u0142y tak s\u0142abo, \u017ce m\u00f3g\u0142 pokona\u0107 je nawet pocz\u0105tkuj\u0105cy, a silniki szachowe z drugiej po\u0142owy lat 90. to ju\u017c naprawd\u0119 wyspecjalizowany sprz\u0119t, czego dowodzi przywo\u0142any w nag\u0142\u00f3wku artyku\u0142u mecz Kasparova z IBM Deep Blue. Aplikacje do gry w szachy komputerowe, kt\u00f3re graj\u0105 na poziomie mistrza szachowego lub wy\u017cszym, s\u0105 dost\u0119pne na sprz\u0119cie od superkomputer\u00f3w po smartfony. Dost\u0119pne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c samodzielne maszyny do gry w szachy. Stockfish, GNU Chess, Fruit i inne wolne aplikacje open source s\u0105 dost\u0119pne na r\u00f3\u017cne platformy. Sp\u00f3jrzmy na nasz ulubiony – Stockfisha.\u00a0<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Program Stockfish i ranking szachowy Elo<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Stockfish to darmowy silnik szachowy o otwartym kodzie \u017ar\u00f3d\u0142owym dost\u0119pny na r\u00f3\u017cne platformy stacjonarne i mobilne. Opr\u00f3cz jego ojc\u00f3w wk\u0142ad w mo\u017cliwo\u015bci silnika ma tak\u017ce szeroka spo\u0142eczno\u015b\u0107 programist\u00f3w open-source. Stockfish pozostaje na pierwszym miejscu lub w pobli\u017cu szczytu wi\u0119kszo\u015bci list rankingowych podobnego oprogramowania. Zgodnie uwa\u017ca si\u0119, \u017ce jest najsilniejszym silnikiem szachowym CPU.\u00a0Wygra\u0142 nieoficjalne mistrzostwa \u015bwiata w szachach komputerowych w sezonach 6 (2014), 9 (2016), 11 (2018), 12 (2018), 13 (2018), 14 (2019), 16 (2019), 18 (2020), 19 (2020) i 20 (2021), w pozosta\u0142ych zdoby\u0142 wicemistrzostwo.\u00a0<\/span><\/p>

Stockfish mo\u017ce u\u017cywa\u0107 do 512 w\u0105tk\u00f3w CPU w systemach wieloprocesorowych, implementuje zaawansowane wyszukiwanie alfa-beta i wykorzystuje tablice bitowe. W por\u00f3wnaniu z innymi silnikami charakteryzuje si\u0119 jeszcze lepsz\u0105 g\u0142\u0119boko\u015bci\u0105 przeszukiwania cz\u0119\u015bciowo dzi\u0119ki bardziej agresywnej grze. Ciekawostka: obs\u0142uguje te\u017c mocno losowy wariant Chess960.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"Idealne\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Stockfish sugeruj\u0105cy \"idealne\" posuni\u0119cia<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Czy naprawd\u0119 Stockfish jest a\u017c tak dobry? Sp\u00f3jrzmy na to tak: najpierw potrzebujemy rankingu Elo. Nie ma on nic wsp\u00f3lnego z m\u0142odzie\u017cowym przywitaniem, ale na start “Elo”, czyli na pocz\u0105tek, nowicjusz nie jest rankingowany. Ranking Elo gracza jest reprezentowany przez liczb\u0119, kt\u00f3ra mo\u017ce si\u0119 zmienia\u0107 w zale\u017cno\u015bci od wyniku ocenianych gier. Po ka\u017cdej grze gracz wygrywaj\u0105cy odbiera punkty graczowi przegrywaj\u0105cemu. R\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy ratingami zwyci\u0119zcy i przegranego okre\u015bla ca\u0142kowit\u0105 liczb\u0119 punkt\u00f3w zdobytych lub straconych po meczu. Je\u015bli wygra gracz z wy\u017csz\u0105 ocen\u0105, wtedy tylko kilka punkt\u00f3w ratingowych zostanie odebranych graczowi z ni\u017csz\u0105 ocen\u0105. <\/p>\n

Je\u015bli ni\u017cej sklasyfikowany gracz wygra, zostanie przeniesionych wiele punkt\u00f3w ratingowych<\/span>. Ni\u017cej sklasyfikowany gracz zyskuje r\u00f3wnie\u017c nieco punkt\u00f3w od wy\u017cej sklasyfikowanego gracza w przypadku remisu. <\/span>Oznacza to, \u017ce ten system ratingowy jest samonaprawiaj\u0105cy si\u0119. Gracze, kt\u00f3rych ratingi s\u0105 zbyt niskie lub zbyt wysokie, powinni w d\u0142u\u017cszej perspektywie radzi\u0107 sobie lepiej lub gorzej ni\u017c przewiduje system ratingowy, a tym samym zyskiwa\u0107 lub traci\u0107 punkty ratingowe, a\u017c te zaczn\u0105 odzwierciedla\u0107 ich prawdziw\u0105 si\u0142\u0119 w grze. I tak dalej, i tak dalej. Ranking przeszed\u0142 wiele przemian i jest tylko klasyfikacj\u0105 por\u00f3wnawcz\u0105 dla puli, w kt\u00f3rej zosta\u0142 ustalony, ale to nadal najlepszy, oficjalny i powszechnie stosowany spos\u00f3b oceny szachist\u00f3w. <\/span><\/p>\n

Sp\u00f3jrzmy teraz na zestawienie pierwszych o\u015bmiu miejsc, kt\u00f3r\u0105 podaje Mi\u0119dzynarodowa Federacja Szachowa FIDE.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Najlepsi zawodnicy wariantu Standard wg FIDE, stan z kwietnia 2021 roku<\/h4>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
  1. Magnus Carlsen, Norwegia – Elo 2847<\/li>
  2. Fabiano Caruana, USA – Elo\u00a02820<\/li>
  3. Liren Ding, Chiny – Elo\u00a02791<\/li>
  4. Ian Nepomniachtchi, Rosja – Elo\u00a02789<\/li>
  5. Levon Aronian, Armenia – Elo\u00a02781<\/li>
  6. Alexander Grischuk, Rosja – Elo\u00a02777<\/li>
  7. Anish Giri, Holandia – Elo\u00a02776<\/li>
  8. Shakhriyar Mamedyarov, Azerbejd\u017can – Elo\u00a02770<\/li><\/ol>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"Magnus\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
    Arcymistrz Magnus Carlsen. W 2004 roku zremisowa\u0142 z Garrim Kasparovem maj\u0105c 13 lat.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

    Garri Kasparov wr\u00f3\u017cy\u0142 Carlsenowi osi\u0105gni\u0119cie rankingu 2900, gdyby tylko ten “zacz\u0105\u0142 pracowa\u0107 na powa\u017cnie”. Teraz, znaj\u0105c spos\u00f3b klasyfikacji rankingu Elo z poprzedniego akapitu… Stockfish posiada ranking 3516, o kilkaset punkt\u00f3w wy\u017cszy, ni\u017c obecny arcymistrz \u015bwiatowy i prawdopodobnie najlepszy gracz w historii.<\/p>

    Inne najlepsze programy szachowe, kt\u00f3re w ostatnich latach znacz\u0105co rozwin\u0119\u0142y swoje mo\u017cliwo\u015bci obliczeniowe, to:<\/p>

    • Komodo (Elo +3400)<\/li>
    • Houdini 6 (Elo +3400)<\/li>
    • Fire 7.1 (Elo +3300)<\/li>
    • Deep Shredder (Elo +3200)<\/li><\/ul>

      \u00a0<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

      Obecnie wielu profesjonalnych szachist\u00f3w sp\u0119dza du\u017co czasu na pracy z komputerem. Uznaje si\u0119, \u017ce ka\u017cdy ambitny gracz powinien spr\u00f3bowa\u0107 zagra\u0107 z silnym silnikiem szachowym cho\u0107by z tego wzgl\u0119du, \u017ce pozwalaj\u0105 one na rozpocz\u0119cie gry z dowolnie wybranej pozycji, praktycznie niesko\u0144czon\u0105 (\u017cycia nie starczy) nauk\u0119 najlepszych wariant\u00f3w posuni\u0119\u0107 i zapobiegni\u0119cie stagnacji, je\u017celi nie mamy zbyt wielu partner\u00f3w do gry. Z drugiej strony do tego samego mo\u017ce doprowadzi\u0107 lenistwo i nadu\u017cywanie takich narz\u0119dzi. Je\u017celi wierzy\u0107 og\u00f3lnym opiniom p\u0142yn\u0105cym ze \u015brodowiska, ro\u015bnie liczba szachist\u00f3w amator\u00f3w, kt\u00f3rzy nie my\u015bl\u0105 samodzielnie o danej pozycji szachowej, lecz w pierwszej kolejno\u015bci zwracaj\u0105 uwag\u0119 na opiniowanie maszyny. Czy\u017c w\u015br\u00f3d programist\u00f3w i koder\u00f3w nie jest to podobnie zgubny nawyk?<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

      \n\t\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t

      Rozwi\u0105zywanie szach\u00f3w, czyli chess solving, i czy to w og\u00f3le mo\u017cliwe<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

      Zastan\u00f3wmy si\u0119: skoro istnieje wiele gier, kt\u00f3re s\u0105 rozwi\u0105zywalne i zosta\u0142y rozwi\u0105zane, czy istnieje matematyczne rozwi\u0105zanie dla szach\u00f3w? C\u00f3\u017c, matematycznie jest to z pewno\u015bci\u0105 mo\u017cliwe. Przyk\u0142adem rozwi\u0105zanej gry jest k\u00f3\u0142ko i krzy\u017cyk, w kt\u00f3rej istnieje sprawdzony spos\u00f3b na wygran\u0105, je\u015bli gra si\u0119 jako pierwszy, lub remis za ka\u017cdym razem, niezale\u017cnie od tego, czy gra si\u0119 jako pierwszy, czy jako drugi.\u00a0<\/span><\/p>

      Czy przy zastosowaniu tej samej logiki mo\u017cliwe by\u0142oby wykonanie pewnej sekwencji ruch\u00f3w w szachach, kt\u00f3ra gwarantowa\u0142aby wygran\u0105 lub remis? Chocia\u017c szachy s\u0105 o wiele bardziej skomplikowane ni\u017c stawianie k\u00f3\u0142ek i krzy\u017cyk\u00f3w patykiem na piaszczystej drodze, a liczba mo\u017cliwych gier i wynik\u00f3w jest wr\u0119cz niezrozumiale ogromna, to wci\u0105\u017c gra jest sko\u0144czona.<\/span>\u00a0Co ciekawe, w turnieju FIDE World Chess Solving Championships w klasyfikacji dru\u017cynowej prym od roku 2009 wiod\u0105 dru\u017cyny z Polski – a\u017c mi\u0142o patrze\u0107!\u00a0<\/span><\/p>

      Uczestnicy musz\u0105 rozwi\u0105za\u0107 seri\u0119 r\u00f3\u017cnego rodzaju zada\u0144 szachowych w okre\u015blonym czasie. Punkty przyznawane s\u0105 za poprawne rozwi\u0105zania w jak najkr\u00f3tszym czasie. Czy zbli\u017ca nas to do ca\u0142kowitego rozwi\u0105zania szach\u00f3w – chyba nie, ale \u0107wiczenie znakomite.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

      \n\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t

      Algorytm szachowy - jak to dzia\u0142a?<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

      Dlaczego te programy s\u0105 takie m\u0105dre? Albo, jak kto woli: inteligentne? Albo wreszcie: czemu tacy z nich niesamowici rachmistrzowie? Komputerowe aplikacje szachowe, niezale\u017cnie od sposobu implementacji, wykorzystuj\u0105 inny paradygmat wyboru ruch\u00f3w ni\u017c ludzie. U\u017cywaj\u0105 heurystycznych metod do budowania, przeszukiwania i oceniania drzew reprezentuj\u0105cych sekwencje ruch\u00f3w z bie\u017c\u0105cej pozycji i pr\u00f3buj\u0105 wykona\u0107 najlepszy wariant podczas gry. Czy to mo\u017cliwe, aby wybra\u0107 ten jeden, najlepszy, niezale\u017cnie od tego, jak prawdopodobnie zareaguje przeciwnik? Wygl\u0105da na to, \u017ce tak – jednym z codziennych \u0107wicze\u0144 dla szachist\u00f3w proponowanych w popularnej, darmowej aplikacji Lichess jest zadanie wyboru najlepszego ruchu z predefiniowanej pozycji bierek.\u00a0Takie drzewa decyzyjne s\u0105 naprawd\u0119 du\u017ce. Maj\u0105 od tysi\u0119cy do milion\u00f3w w\u0119z\u0142\u00f3w.\u00a0<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

      Szybko\u015b\u0107 obliczeniowa wsp\u00f3\u0142czesnych komputer\u00f3w, zdolnych do przetwarzania dziesi\u0105tek tysi\u0119cy do setek tysi\u0119cy w\u0119z\u0142\u00f3w lub wi\u0119cej na sekund\u0119, w po\u0142\u0105czeniu z heurystyk\u0105 rozszerzania i redukcji, kt\u00f3ra zaw\u0119\u017ca drzewo do najbardziej istotnych w\u0119z\u0142\u00f3w, czyni takie podej\u015bcie… c\u00f3\u017c, naprawd\u0119 efektywnym w spuszczaniu manta nawet najbardziej wprawionym szachistom.\u00a0\u00a0<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t

      Superkomputery i szachy<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

      W po\u0142owie ubieg\u0142ego roku japo\u0144skie Fujitsu ujawni\u0142o Fugaku – najszybszy superkomputer \u015bwiata do cel\u00f3w badawczych. Jego wydajno\u015b\u0107 to a\u017c 415,5 petaflops\u00f3w (PFLOPS) . System operacyjny wykorzystuje zar\u00f3wno Linux, jak i lekkie j\u0105dro McKernel. W pierwszej wersji z czerwca 2020 roku do pracy wykorzystywa\u0142 158,976 w\u0119z\u0142\u00f3w A64FX, z czasem t\u0119 liczb\u0119 jeszcze zwi\u0119kszono. Niezwykle fascynuj\u0105ce by\u0142oby z pewno\u015bci\u0105 wykorzystanie Fugaku do szachowych symulacji.\u00a0Deep Blue, kt\u00f3ry pokona\u0142 Kasparova w 1996 i ponownie w p\u00f3\u017aniejszych latach, by\u0142 w stanie osi\u0105gn\u0105\u0107 11,38 gigaflop\u00f3w (GFLOPS). Gigaflop jest r\u00f3wny 10^9 FLOPS lub 1 miliardowi FLOPS. W istocie, w mniej ni\u017c 30 lat, Deep Blue by\u0142 oko\u0142o 81 666 razy pot\u0119\u017cniejszy ni\u017c Apollo 11 AGC, komputer NASA wspieraj\u0105cy misj\u0119 l\u0105dowania na Ksi\u0119\u017cycu Apollo 11 w 1969 roku.\u00a0<\/p>

      Rozw\u00f3j technologii zwi\u0105zanych z p\u00f3\u0142przewodnikami powoduje wyk\u0142adniczy wzrost mocy obliczeniowej kolejnych generacji komputer\u00f3w.\u00a0W roku 2020, czyli 23 lata od powstania Deep Blue i 51 lat od l\u0105dowania Apollo 11, historia zg\u0142asza do tego wy\u015bcigu smartfon iPhone. 13 pa\u017adziernika 2020 roku firma Apple Inc. wypu\u015bci\u0142a najnowsz\u0105 lini\u0119 iPhone’\u00f3w nazwan\u0105 iPhone 12. Wed\u0142ug firmy nowy Neural Engine jest w stanie 11 trylion\u00f3w operacji na sekund\u0119 (TFLOPS). Czyni go to 967 razy wydajniejszym ni\u017c Deep Blue i ponad 890 milion\u00f3w razy bardziej wydajniejszym ni\u017c Apollo 11 AGC.\u00a0<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

      \n\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"Obudowa\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
      Cz\u0119\u015b\u0107 CPU Deep Blue One IBM. Zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119, \u017ce opisywany, pot\u0119\u017cniejszy iPhone 12 mie\u015bci si\u0119 w kieszeni.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t
      <\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t

      Szachy i sztuczna inteligencja, czyli deep learning<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

      Nie mniej do zaoferowania szachom maj\u0105 technologie sztucznej inteligencji Deep Learning. Skoro szachy s\u0105 gr\u0105 sko\u0144czon\u0105 – wr\u00f3\u0107my do tej tezy – to oznacza to, \u017ce gdyby\u015bmy mieli wystarczaj\u0105co du\u017c\u0105 moc obliczeniow\u0105, to mogliby\u015bmy rozwi\u0105za\u0107 szachy. Ka\u017cda pozycja w szachach jest albo wygran\u0105 dla bia\u0142ych, albo wygran\u0105 dla czarnych, albo wymuszonym remisem dla obu graczy. Mo\u017cna to oznaczy\u0107 funkcj\u0105 z u\u017cyciem regu\u0142 rekursywnych.\u00a0<\/p>

      Ka\u017cda sztuczna inteligencja szachowa zaczyna od funkcji, kt\u00f3ra jest po\u0142\u0105czona z przeszukiwaniem pozycji w d\u00f3\u0142 drzewa gry. Wszystkie AI szachowe skupiaj\u0105 si\u0119 na inteligentnych algorytmach wyszukiwania, ale jako \u017ce liczba pozycji eksploduje wyk\u0142adniczo w d\u00f3\u0142 drzewa wyszukiwania, to w praktyce nie mo\u017cna przej\u015b\u0107 g\u0142\u0119biej ni\u017c, powiedzmy, 5-10 pozycji do kilkunastu pozycji do przodu.\u00a0<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

      \n\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"Elizabeth\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
      Ludzki superkomputer w kulturze popularnej - Elizabeth Harmon wizualizuj\u0105ca i analizuj\u0105ca kombinacje szachowe na suficie. Podobnych analiz, cho\u0107 niewyobra\u017calnie wi\u0119cej naraz, wykonuje AI. Posta\u0107 inspirowana XX-wieczn\u0105 szachistk\u0105 Ver\u0105 Menchik. Odtw\u00f3rczyni g\u0142\u00f3wnej roli Anya Taylor-Joy, kadr z serialu Netflix Gambit Kr\u00f3lowej<\/i> (2020)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t

      Czy cz\u0142owiek dor\u00f3wna komputerowi?<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

      A na ile taka komparatystyka ma w og\u00f3le sens? Trudno odpowiedzie\u0107 na tak postawione pytanie przez pryzmat percepcji i wyobra\u017ani przeci\u0119tnego cz\u0142owieka. Nawet najwi\u0119kszy geniusz nie jest w stanie wyobrazi\u0107 sobie wszystkiego – tak jak i niczego, bo pr\u00f3\u017cnia to ju\u017c co\u015b<\/em>. A rz\u0119dy wielko\u015bci w szachach to dla zdolno\u015bci obliczeniowych naszych m\u00f3zg\u00f3w jak wszystko<\/i>.\u00a0By\u0107 mo\u017ce owe problemy nale\u017cy pozostawi\u0107 filozofii i jej dzia\u0142om takim jak ontologia.\u00a0<\/span><\/p>

      Zawsze fajnie spojrze\u0107 na histori\u0119 i zobaczy\u0107, jak daleko zaszli\u015bmy w \u015bwiecie komputer\u00f3w. B\u0119dziemy i ju\u017c w\u0142a\u015bciwie jeste\u015bmy \u015bwiadkami tego, jak rodz\u0105ca si\u0119 technologia, kt\u00f3ra wyl\u0105dowa\u0142a na Ksi\u0119\u017cycu, stanie si\u0119 w przysz\u0142o\u015bci technologi\u0105, kt\u00f3ra wyl\u0105duje na Marsie i jeszcze dalej. Co wi\u0119cej, technologie GSM, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 na utrzymywanie kontaktu z przyjaci\u00f3\u0142mi i rodzin\u0105, s\u0105 o wiele pot\u0119\u017cniejsze ni\u017c si\u0119 powszechnie wydaje. Dos\u0142ownie mamy ju\u017c osobiste superkomputery w kieszeni.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

      \n\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"Magnus\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"Figury\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t
      <\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"Elizabeth\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
      \n\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

      Co dalej z szachami, kt\u00f3re przyw\u0119drowa\u0142y do nas w zamierzch\u0142ych czasach z dalekich Indii? Wci\u0105\u017c nie ma technologii i mocy obliczeniowej, kt\u00f3ra potrafi\u0142aby zamkn\u0105\u0107 z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 i pi\u0119kno tej niesamowitej, starej gry w zamkni\u0119tej puli czynno\u015bci i opisa\u0107 je w wyobra\u017calnych liczbach. Arcymistrz Magnus Carlsen dryfuje w kierunku modellingu na \u015bwiatowych wybiegach, Kasparova na scenie ju\u017c nie ma.\u00a0<\/b><\/p>

      Szachy w czasie pandemii i na kanwie popularno\u015bci serialu Gambit Kr\u00f3lowej<\/i> zdaj\u0105 si\u0119 mie\u0107\u00a0<\/b>jednak<\/span>\u00a0<\/span>przed sob\u0105 kolejny renesans. Poza tym: czy umiej\u0119tno\u015bci strategicznego planowania kiedykolwiek wysz\u0142y z mody?<\/b><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t
      <\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t\t
      \n\t\t\t
      <\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Gra w szachy i sztuczna inteligencja to para naturalna jak kr\u00f3l i kr\u00f3lowa. Algorytmy, kombinatoryka, prawdopodobie\u0144stwo i… czyste pi\u0119kno. <\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":61751,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[136,21],"tags":[],"class_list":["post-19990","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ciekawostki","category-programowanie"],"acf":[],"yoast_head":"\nProgramy szachowe "m\u0105drzejsze" od cz\u0142owieka - Botland<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Gra w szachy i sztuczna inteligencja to naturalna para. Algorytmy graj\u0105ce w kr\u00f3lewsk\u0105 gr\u0119 to kombinatoryka, prawdopodobie\u0144stwo i... czyste pi\u0119kno.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/homebook.click\/blog\/programy-szachowe-madrzejsze-od-czlowieka\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Programy szachowe "m\u0105drzejsze" od cz\u0142owieka - Botland\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Gra w szachy i sztuczna inteligencja to naturalna para. Algorytmy graj\u0105ce w kr\u00f3lewsk\u0105 gr\u0119 to kombinatoryka, prawdopodobie\u0144stwo i... czyste pi\u0119kno.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/homebook.click\/blog\/programy-szachowe-madrzejsze-od-czlowieka\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Botland\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/facebook.com\/Botland\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-04-20T06:40:39+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-05-24T07:59:55+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/homebook.click\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/new2023-okladka2.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1510\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"755\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Oskar Pacelt\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Oskar Pacelt\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/homebook.click\\\/blog\\\/programy-szachowe-madrzejsze-od-czlowieka\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/homebook.click\\\/blog\\\/programy-szachowe-madrzejsze-od-czlowieka\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Oskar Pacelt\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.store\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/54e9a88fc0d20263f2d6e9b2f4eace11\"},\"headline\":\"Programy szachowe “m\u0105drzejsze” od cz\u0142owieka\",\"datePublished\":\"2021-04-20T06:40:39+00:00\",\"dateModified\":\"2023-05-24T07:59:55+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/homebook.click\\\/blog\\\/programy-szachowe-madrzejsze-od-czlowieka\\\/\"},\"wordCount\":2986,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.store\\\/blog\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/homebook.click\\\/blog\\\/programy-szachowe-madrzejsze-od-czlowieka\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/homebook.click\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/05\\\/new2023-okladka2.jpg\",\"articleSection\":[\"Ciekawostki\",\"Programowanie\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/homebook.click\\\/blog\\\/programy-szachowe-madrzejsze-od-czlowieka\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/homebook.click\\\/blog\\\/programy-szachowe-madrzejsze-od-czlowieka\\\/\",\"name\":\"Programy szachowe \\\"m\u0105drzejsze\\\" od cz\u0142owieka - Botland\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.store\\\/blog\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/homebook.click\\\/blog\\\/programy-szachowe-madrzejsze-od-czlowieka\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/homebook.click\\\/blog\\\/programy-szachowe-madrzejsze-od-czlowieka\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/homebook.click\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/05\\\/new2023-okladka2.jpg\",\"datePublished\":\"2021-04-20T06:40:39+00:00\",\"dateModified\":\"2023-05-24T07:59:55+00:00\",\"description\":\"Gra w szachy i sztuczna inteligencja to naturalna para. Algorytmy graj\u0105ce w kr\u00f3lewsk\u0105 gr\u0119 to kombinatoryka, prawdopodobie\u0144stwo i... czyste pi\u0119kno.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/homebook.click\\\/blog\\\/programy-szachowe-madrzejsze-od-czlowieka\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/homebook.click\\\/blog\\\/programy-szachowe-madrzejsze-od-czlowieka\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/homebook.click\\\/blog\\\/programy-szachowe-madrzejsze-od-czlowieka\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/homebook.click\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/05\\\/new2023-okladka2.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/homebook.click\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/05\\\/new2023-okladka2.jpg\",\"width\":1510,\"height\":755},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/homebook.click\\\/blog\\\/programy-szachowe-madrzejsze-od-czlowieka\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/homebook.click\\\/blog\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Programy szachowe “m\u0105drzejsze” od cz\u0142owieka\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.store\\\/blog\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/botland.store\\\/blog\\\/\",\"name\":\"Botland\",\"description\":\"Blog Raspberry Pi, Arduino, elektronika i robotyka - Botland\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.store\\\/blog\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/botland.store\\\/blog\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.store\\\/blog\\\/#organization\",\"name\":\"Botland\",\"url\":\"https:\\\/\\\/botland.store\\\/blog\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.store\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/botland.store\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/04\\\/logo_kolor_WP_2-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/botland.store\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/04\\\/logo_kolor_WP_2-1.png\",\"width\":250,\"height\":57,\"caption\":\"Botland\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.store\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/facebook.com\\\/Botland\\\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.store\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/54e9a88fc0d20263f2d6e9b2f4eace11\",\"name\":\"Oskar Pacelt\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/homebook.click\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/09\\\/Oskar-Pacelt-150x150.png\",\"url\":\"https:\\\/\\\/homebook.click\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/09\\\/Oskar-Pacelt-150x150.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/homebook.click\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/09\\\/Oskar-Pacelt-150x150.png\",\"caption\":\"Oskar Pacelt\"},\"description\":\"Fan dobrej literatury i muzyki. Wierzy, \u017ce udany tekst jest jak list wys\u0142any w przysz\u0142o\u015b\u0107. W \u017cyciu najbardziej interesuje go prawda, pozosta\u0142ych zainteresowa\u0144 zliczy\u0107 nie spos\u00f3b. Kocha p\u0142ywa\u0107.\",\"url\":\"https:\\\/\\\/homebook.click\\\/blog\\\/author\\\/oskar\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Programy szachowe \"m\u0105drzejsze\" od cz\u0142owieka - Botland","description":"Gra w szachy i sztuczna inteligencja to naturalna para. Algorytmy graj\u0105ce w kr\u00f3lewsk\u0105 gr\u0119 to kombinatoryka, prawdopodobie\u0144stwo i... czyste pi\u0119kno.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/homebook.click\/blog\/programy-szachowe-madrzejsze-od-czlowieka\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Programy szachowe \"m\u0105drzejsze\" od cz\u0142owieka - Botland","og_description":"Gra w szachy i sztuczna inteligencja to naturalna para. Algorytmy graj\u0105ce w kr\u00f3lewsk\u0105 gr\u0119 to kombinatoryka, prawdopodobie\u0144stwo i... czyste pi\u0119kno.","og_url":"https:\/\/homebook.click\/blog\/programy-szachowe-madrzejsze-od-czlowieka\/","og_site_name":"Botland","article_publisher":"https:\/\/facebook.com\/Botland\/","article_published_time":"2021-04-20T06:40:39+00:00","article_modified_time":"2023-05-24T07:59:55+00:00","og_image":[{"width":1510,"height":755,"url":"https:\/\/homebook.click\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/new2023-okladka2.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Oskar Pacelt","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Oskar Pacelt","Szacowany czas czytania":"14 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/homebook.click\/blog\/programy-szachowe-madrzejsze-od-czlowieka\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/homebook.click\/blog\/programy-szachowe-madrzejsze-od-czlowieka\/"},"author":{"name":"Oskar Pacelt","@id":"https:\/\/botland.store\/blog\/#\/schema\/person\/54e9a88fc0d20263f2d6e9b2f4eace11"},"headline":"Programy szachowe “m\u0105drzejsze” od cz\u0142owieka","datePublished":"2021-04-20T06:40:39+00:00","dateModified":"2023-05-24T07:59:55+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/homebook.click\/blog\/programy-szachowe-madrzejsze-od-czlowieka\/"},"wordCount":2986,"publisher":{"@id":"https:\/\/botland.store\/blog\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/homebook.click\/blog\/programy-szachowe-madrzejsze-od-czlowieka\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/homebook.click\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/new2023-okladka2.jpg","articleSection":["Ciekawostki","Programowanie"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/homebook.click\/blog\/programy-szachowe-madrzejsze-od-czlowieka\/","url":"https:\/\/homebook.click\/blog\/programy-szachowe-madrzejsze-od-czlowieka\/","name":"Programy szachowe \"m\u0105drzejsze\" od cz\u0142owieka - Botland","isPartOf":{"@id":"https:\/\/botland.store\/blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/homebook.click\/blog\/programy-szachowe-madrzejsze-od-czlowieka\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/homebook.click\/blog\/programy-szachowe-madrzejsze-od-czlowieka\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/homebook.click\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/new2023-okladka2.jpg","datePublished":"2021-04-20T06:40:39+00:00","dateModified":"2023-05-24T07:59:55+00:00","description":"Gra w szachy i sztuczna inteligencja to naturalna para. Algorytmy graj\u0105ce w kr\u00f3lewsk\u0105 gr\u0119 to kombinatoryka, prawdopodobie\u0144stwo i... czyste pi\u0119kno.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/homebook.click\/blog\/programy-szachowe-madrzejsze-od-czlowieka\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/homebook.click\/blog\/programy-szachowe-madrzejsze-od-czlowieka\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/homebook.click\/blog\/programy-szachowe-madrzejsze-od-czlowieka\/#primaryimage","url":"https:\/\/homebook.click\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/new2023-okladka2.jpg","contentUrl":"https:\/\/homebook.click\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/new2023-okladka2.jpg","width":1510,"height":755},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/homebook.click\/blog\/programy-szachowe-madrzejsze-od-czlowieka\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/homebook.click\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Programy szachowe “m\u0105drzejsze” od cz\u0142owieka"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/botland.store\/blog\/#website","url":"https:\/\/botland.store\/blog\/","name":"Botland","description":"Blog Raspberry Pi, Arduino, elektronika i robotyka - Botland","publisher":{"@id":"https:\/\/botland.store\/blog\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/botland.store\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/botland.store\/blog\/#organization","name":"Botland","url":"https:\/\/botland.store\/blog\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/botland.store\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/botland.store\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/logo_kolor_WP_2-1.png","contentUrl":"https:\/\/botland.store\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/logo_kolor_WP_2-1.png","width":250,"height":57,"caption":"Botland"},"image":{"@id":"https:\/\/botland.store\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/facebook.com\/Botland\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/botland.store\/blog\/#\/schema\/person\/54e9a88fc0d20263f2d6e9b2f4eace11","name":"Oskar Pacelt","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/homebook.click\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Oskar-Pacelt-150x150.png","url":"https:\/\/homebook.click\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Oskar-Pacelt-150x150.png","contentUrl":"https:\/\/homebook.click\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Oskar-Pacelt-150x150.png","caption":"Oskar Pacelt"},"description":"Fan dobrej literatury i muzyki. Wierzy, \u017ce udany tekst jest jak list wys\u0142any w przysz\u0142o\u015b\u0107. W \u017cyciu najbardziej interesuje go prawda, pozosta\u0142ych zainteresowa\u0144 zliczy\u0107 nie spos\u00f3b. Kocha p\u0142ywa\u0107.","url":"https:\/\/homebook.click\/blog\/author\/oskar\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/homebook.click\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19990","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/homebook.click\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/homebook.click\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/homebook.click\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/homebook.click\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19990"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/homebook.click\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19990\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/homebook.click\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/61751"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/homebook.click\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19990"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/homebook.click\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19990"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/homebook.click\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19990"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}